Ένα αλλιώτικο βράδυ ήταν αυτό το χτεσινό. Δε μιλώ για τον καιρό. Μιλώ για το πώς τα φέρνει ο καιρός κι οι παλιοί φίλοι ξανασυναντιούνται και είναι αυτό το σμίξιμο σα να μην πέρασε μια μέρα. Έτσι και χτες το βράδυ είχαμε τη χαρά να ανταμώσουμε πάλι στο Μεγανήσι με τον συμπατριώτη μας σκηνοθέτη, ηθοποιό και συγγραφέα Πέτρο Αυγερινό. Μόνο που αυτή η συνεύρεση δεν υπήρξε τυχαία, αλλά επιτυχώς…σκηνοθετημένη από το Πολιτιστικό Κέντρο!

  Ο Πέτρος δραστηριοποιείται εδώ και κάποια χρόνια στην Κέρκυρα, όπου μαζί με μια παρέα ταλαντούχων ανθρώπων συνιστούν την ομάδα «Θέατρο του Ιονίου». Η θεατρική ομάδα ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Μεγανησίου και μας παρουσίασε, για πρώτη φορά μες στο καταχείμωνο, το μονολογικό μονόπρακτο «Γράμμα στον Ορέστη» του Ιάκωβου Καμπανέλλη.

  Πρόκειται για μια ανατρεπτική παράσταση, αφού παρουσιάζει μεν το γνωστό δράμα του παλατιού των Ατρειδών, τη δολοφονία του Αγαμέμνονα, αλλά από την οπτική γωνιά (ή απλά την απόμερη γωνιά…) της άμοιρης Κλυταιμνήστρας. Η βασίλισσα πασχίζει να επικοινωνήσει με τον Ορέστη και, όταν αυτό αποδεικνύεται μάταιο, του γράφει ένα γράμμα, ώστε να του εξιστορήσει την αλληλουχία των γεγονότων που την οδήγησαν στη δολοφονία. Όχι για να ζητήσει συγχώρεση ή να ζητιανέψει οίκτο απέναντι στο εκδικητικό μένος του ίδιου και της Ηλέκτρας, αλλά γιατί η αλήθεια, όσο την κρύβεις, γεννοβολάει φίδια. Και η αλήθεια της αυτή μετουσιώνεται σε μια κραυγή, σε ένα ξέσπασμα της γυναικείας της φύσης, μιας φύσης βιασμένης, αμέτοχης, καταπιεσμένης, περιφρονημένης και καταγέλαστης. Μιας φύσης a priori έκθετης και άρα υποταγμένης στην ανδρική κυριαρχία, στην κενοδοξία της εξουσίας, στην κοινωνική χλεύη.

  Η Κλυταιμνήστρα του Καμπανέλλη δεν είναι πλέον η μέγαιρα, η άσπλαχνη μάνα, η αμετανόητη μοιχαλίδα,  όπως προβλήθηκε επιμελώς μέσα στο χρόνο. Είναι ένα πλάσμα τρυφερό, ένας άνθρωπος καρτερικός, μια ψυχή ταλανισμένη,  μια μητέρα που λατρεύει τα παιδιά της, μια ρήγισσα με σύνεση, μια γυναίκα που δε σκιάζεται ν’ αποκαλύψει τον έρωτά της για τον Αίγισθο, κι ας ξέρει ότι αυτό θα της στοιχίσει την ίδια της τη ζωή. Είναι ακόμα μια φωνή στεντόρεια ενάντια στον πόλεμο, τη στιγμή που οικτίρει τις Σπαρτιάτισσες που στέλνουν τα παιδιά τους στην Τροία να σκοτωθούν : «Για ποιο λόγο νεκρά τα παιδιά σας, παρά ηττημένα; Για ποιον εχθρό; (…) Το δικό μου εχθρό, τον βρήκα μέσα στις Μυκήνες…». Η ίδια είχε πληρώσει ακριβά το τίμημα του πολέμου, με το σπλάχνο της την Ιφιγένεια…

  Το αριστοτελικό έλεος και ο φόβος, πλημμυρίζουν τη σκηνή, όχι μόνο για τον άδικο χαμό της Ιφιγένειας, ή για τη βάναυση μεταχείριση της ίδιας της ζωής της, μα και για την αναμονή της αιματοβαμμένης κάθαρσης από τα χέρια του ίδιου της του παιδιού, του Ορέστη. Η γοητεία στις παραλλαγές ενός μύθου, όπως και στην «Ελένη» του Ρίτσου, έχει να κάνει τόσο με τη διαχρονικότητα των μηνυμάτων, όσο και με την ανθρώπινη προσέγγιση του χαρακτήρα, την τόσο ανησυχητικά οικεία. Η Κλυταιμνήστρα του Καμπανέλλη, είναι μια γυναίκα του σήμερα.

  Ανταποκρινόμενη πλήρως στον απαιτητικό ρόλο, η μοναδική ηθοποιός της παράστασης Δώρα Παπανικολάου, ντύθηκε το άλικο φόρεμα του αίματος και τη μαύρη ζακέτα της θλίψης. Ακροπατώντας ξυπόλυτη, έμπηξε τα ακονισμένα νύχια της Κλυταιμνήστρας στις σάρκες των θεατών, έτριψε το ποτήρι με το ουίσκυ στο ξαναμμένο της πρόσωπο, το έσπασε σε μια κρίση θυμού, άναψε με τρεμάμενα χέρια τσιγάρα για να σβήσει την ταραχή της και ξάπλωσε εντέλει σαν παραδομένος αμνός στο τραπέζι- θυσιαστήριο, το γεμάτο μισοτσαλακωμένα χαρτιά. Το γράμμα στον Ορέστη θα έμενε ανεπίδοτο. Η ερμηνεία της ηθοποιού ωστόσο είχε φτάσει στον προορισμό της με συγκλονιστικό τρόπο.

  Η σκηνοθεσία του Πέτρου στήθηκε με έμπνευση και χωρίς περιττές υπερβολές, κάτι που όλο και σπανιότερα συναντάς στις μέρες μας. Είχα αρχικά την αίσθηση ότι κυριαρχούσε ο σεβασμός σε μια, ούτως ή άλλως, εξαιρετική πρόζα. Όμως αργότερα συνειδητοποίησα ότι η λιτή, νευρώδης και συμπαγής σκηνοθεσία ήταν κάτι περισσότερο. Ήταν σεβασμός στην ίδια την Κλυταιμνήστρα. Ο Πέτρος Αυγερινός θαρρώ, έχει φτάσει πια στην ωριμότητα της καριέρας του, στην περίοδο μιας μεστής δημιουργικότητας. Παρ’ όλες τις επίμονες προσπάθειες μου, δεν κατάφερα να του εκμαιεύσω τα καλοκαιρινά του σχέδια, τα συναφή με κωμωδία. Ωστόσο υπάρχει η θεατρικοποίηση του «Εκείνος κι Εκείνος», που θα παιχτεί το Μάρτη στην ARTηρία, στη Λευκάδα, αλλά και το σημαντικό έργο του Ευγένιου Ο’ Νηλ «Ταξίδι μιας μακριάς μέρας μέσα στη νύχτα», που συζητάμε τις ημερομηνίες μήπως ανέβει και στο Μεγανήσι την άνοιξη.

  Η προσέλευση του κοινού ήταν αξιοσημείωτη για την εποχή και το χειροκρότημα ζεστό και παρατεταμένο, δείγμα του ότι οι Μεγανησιώτες διψούν πραγματικά για σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις και το χειμώνα. Ίσως δε η χειμερινή περίοδος να έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία πολιτιστικά, σε σχέση με το κατάφορτο καλοκαίρι. Η αίθουσα του δημοτικού σχολείου αποδείχθηκε ιδανικός χώρος και μου θύμισε έντονα τις παραστάσεις σε αθηναϊκές σκηνές, όπου σχεδόν αγγίζεις τον ηθοποιό, και νιώθεις την ανάσα του. Μέθεξη!

  Πόσο όμορφα μπορούν να γίνουν τα βράδια του χειμώνα! Πέτρο Αυγερινέ, σ’ ευχαριστούμε! Και τώρα που ξανάπιασες τον ομφάλιο λώρο σου, φρόντισε να τον βαστήξεις γερά!

Παναγιώτης Κονιδάρης

Φαρμακοποιός, Συγγραφέας

Advertisements